چه مىباشد ؟ يا رواياتى كه در آن ، لفظ ولايت يا مُشتقّات آن استعمال شده‌اند ، چه معنى دارند ؟ سپس يك يك از مصاديق ولايت ، و پياده كردن معنى لغوى آن را در جامعه‌هاى إسلامى از زمان نزول قرآن تا به حال مورد بررسى قرار مىدهيم . ولايت در لغت يك معنى بيشتر ندارد ؛ ما بقى همگى موارد و مصاديق آن است بعضى خيال كرده‌اند كه وَلَايَت معانى مختلفى دارد ؛ مثلًا گفته‌اند : يكى از معانى آن نُصرت است ؛ إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ « 1 » يعنى ناصر شما خداست و رسول خدا ؛ يا اينكه گفته‌اند : به معنى مُحبّ است ؛ يا به معنى آزاد كننده ، يا آزاد شده است ؛ يا أقوامى كه با إنسان نزديكى دارند ( نزديكى نَسَبى ، يا زمانى ، يا مكانى ) يا دو نفرى كه با همديگر شركت مىكنند هر كدام را ولىِّ ديگرى مىگويند . و خلاصه در كتب لغت معانى مختلفى ذكر كرده‌اند بطوريكه در « تاج العروس » بيست و يك معنى براى ولايت‌بيان مىكند ، و شواهدش را ذكر مىنمايد . حال ما ببينيم آيا واقعاً همينطور است ؟ و اين معانى ، معانى مختلفى است براى ولايت ؟ يعنى واضع لغت ، بنحو اشتراك لفظىّ اين لفظ را در اين معانى مختلف با وضع‌هاى مختلف وضع كرده است ؟ يا اينكه نه ؛ اينطور نيست ؛ بلكه : معنى ولايت يك معنى واحدى است ، و در تمام اين موارد با عنايت و قرينه‌اى استعمال شده است ؟ بعبارت ديگر : استعمال آن در مصاديق مختلفهء غير موضوعٌ لَه آن مجازىّ مىباشد ؟ يا اينكه نه ؟ أصلًا اين هم نيست ؛ بلكه وَلَايَت‌داراى يك معنىِ واحد است ؛ و در تمام اين مصاديق و معانى و موارد همان معنى كه واضع لغت در نظر گرفته است ، همان مورد نظر بوده است منتهى به عنوان خصوصيّت مورد ، مصاديق مختلفى پيدا كرده است ، و آنچه كه مَحَطّ نظر استعمال است همان معنىِ وضعِ أوّلى است ، كه اين معنىِ اشتراك

--> ( 1 ) صدر آيه 55 ، از سورهء 5 : المآئدة